ถ้าถามว่า “โรคกระดูกสันหลังแบบไหนที่ทำให้ปวดมากที่สุด?” หนึ่งในภาวะที่พบว่าสร้างความเจ็บปวดรุนแรงมาก คือ ภาวะกระดูกสันหลังทรุด หรือกระดูกสันหลังยุบตัวจากการแตกหัก
ภาวะนี้มักพบในผู้สูงอายุ โดยเฉพาะผู้ที่มีภาวะกระดูกพรุน เพราะเมื่อกระดูกไม่แข็งแรงเหมือนเดิม กระดูกสันหลังอาจเกิดการยุบ แตก หรือทรุดตัวได้ง่ายกว่าปกติ
อาการปวดจากภาวะกระดูกสันหลังทรุดมักรุนแรง เพราะตำแหน่งที่เกิดการยุบหรือแตกหักมีการรับน้ำหนักของร่างกายอยู่ตลอดเวลา เมื่อขยับตัว ลุก นั่ง เดิน หรือเปลี่ยนท่า ก็อาจกระตุ้นให้เกิดอาการปวดมากขึ้นได้
ภาวะกระดูกสันหลังทรุด คืออะไร?
ภาวะกระดูกสันหลังทรุด คือภาวะที่กระดูกสันหลังเกิดการยุบตัวหรือแตกหัก โดยมักเกี่ยวข้องกับความแข็งแรงของกระดูกที่ลดลง
หลายคนอาจเข้าใจว่า กระดูกจะหักได้ก็ต่อเมื่อมีอุบัติเหตุรุนแรง เช่น ล้มแรง ๆ หรือรถชน แต่ในผู้ที่มีกระดูกพรุนมาก กระดูกอาจยุบหรือหักได้จากกิจวัตรธรรมดา เช่น ก้มตัว ยกของ ไอแรง ๆ ลื่นล้ม หรือแม้แต่ขยับผิดท่า
ทำไมกระดูกสันหลังทรุดถึงปวดมาก?
สาเหตุที่ภาวะนี้ทำให้ปวดมาก เพราะกระดูกสันหลังเป็นโครงสร้างสำคัญที่ช่วยรับน้ำหนักและพยุงร่างกาย เมื่อเกิดการยุบหรือแตกหัก รอยแตกนั้นอาจถูกรบกวนทุกครั้งที่มีการเคลื่อนไหว
คนไข้บางรายจึงมีอาการปวดหลังมากขึ้นเมื่อลุกจากเตียง นั่งนาน เดิน ยืน หรือเปลี่ยนท่า และอาจรู้สึกปวดจนใช้ชีวิตประจำวันได้ลำบาก
กระดูกพรุน คือภัยเงียบที่หลายคนไม่รู้ตัว
หนึ่งในสาเหตุสำคัญของภาวะกระดูกสันหลังทรุด คือ ภาวะกระดูกพรุน
กระดูกพรุนมักถูกเรียกว่าเป็น “ภัยเงียบ” เพราะในช่วงแรกมักไม่แสดงอาการชัดเจน หลายคนยังเดิน ใช้ชีวิต และทำกิจกรรมต่าง ๆ ได้ตามปกติ จนกระทั่งเกิดการล้ม กระดูกหัก หรือมีอาการปวดหลังรุนแรง จึงค่อยตรวจพบว่ากระดูกไม่แข็งแรง
บางคนอาจมีกระดูกพรุนไม่มาก หากไม่มีอุบัติเหตุรุนแรงก็อาจยังไม่เกิดกระดูกหัก แต่ในบางรายที่กระดูกพรุนมาก กระดูกอาจยุบหรือหักได้แม้ไม่ได้มีอุบัติเหตุหนัก
ใครบ้างที่ควรระวังภาวะกระดูกพรุน?
กลุ่มที่ควรใส่ใจเรื่องความแข็งแรงของกระดูกเป็นพิเศษ ได้แก่
- ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน
- ผู้สูงอายุ
- ผู้ที่เคยล้มแล้วกระดูกหัก
- ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นกระดูกพรุน
- ผู้ที่ไม่ค่อยออกกำลังกายหรือมีกล้ามเนื้อน้อย
- ผู้ที่ได้รับแคลเซียมหรือวิตามิน D ไม่เพียงพอ
- ผู้ที่ใช้ยาบางชนิดต่อเนื่องเป็นเวลานาน เช่น ยาสเตียรอยด์
การตรวจมวลกระดูก สำคัญอย่างไร?
วิธีหนึ่งที่ช่วยประเมินความแข็งแรงของกระดูก คือ การตรวจมวลกระดูก ซึ่งเป็นการตรวจที่ช่วยให้แพทย์เห็นภาพรวมว่ากระดูกมีความหนาแน่นมากน้อยเพียงใด และมีความเสี่ยงต่อภาวะกระดูกพรุนหรือไม่
โดยทั่วไป ผู้หญิงสูงอายุและผู้ชายสูงอายุเป็นกลุ่มที่ควรได้รับการประเมินเรื่องมวลกระดูก แต่ในบางกรณี เช่น มีปัจจัยเสี่ยง เคยกระดูกหักง่าย ปวดหลังผิดปกติ หรือมีประวัติครอบครัว แพทย์อาจพิจารณาให้ตรวจเร็วกว่านั้นได้
ในมุมมองของแพทย์ การตรวจมวลกระดูกตั้งแต่ยังไม่มีอาการรุนแรง อาจช่วยให้เรารู้ทันสุขภาพกระดูกของตัวเอง และปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตได้เหมาะสมมากขึ้น
ล้มไม่แรง แต่กระดูกหัก ควรสงสัยอะไร?
หากมีการสะดุดล้มจากท่ายืนหรือเดินตามปกติ แล้วเกิดกระดูกหัก ไม่ว่าจะเป็นกระดูกข้อมือ สะโพก หรือกระดูกสันหลัง ควรสงสัยว่ากระดูกอาจไม่แข็งแรง และควรได้รับการประเมินภาวะกระดูกพรุนเพิ่มเติม
แม้บางรายตรวจมวลกระดูกแล้วอาจยังไม่ถึงเกณฑ์กระดูกพรุนชัดเจน แต่หากมีกระดูกหักจากอุบัติเหตุที่ไม่รุนแรง ก็ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงโดยรวม ไม่ควรมองข้าม
อาการแบบไหนควรพบแพทย์?
ควรพบแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม หากมีอาการต่อไปนี้
- ปวดหลังรุนแรงเฉียบพลัน โดยเฉพาะหลังล้ม ยกของ หรือขยับผิดท่า
- ปวดหลังมากขึ้นเมื่อลุก นั่ง ยืน หรือเดิน
- ปวดหลังต่อเนื่องหลายวันและไม่ดีขึ้น
- ตัวเตี้ยลง หลังค่อม หรือรูปร่างเปลี่ยนไป
- เคยกระดูกหักจากการล้มไม่รุนแรง
- มีอาการชา อ่อนแรง หรือควบคุมการขับถ่ายผิดปกติร่วมด้วย
อาการปวดหลังบางชนิดอาจเกิดจากกล้ามเนื้อหรือหมอนรองกระดูก แต่หากเป็นผู้สูงอายุ หรือมีความเสี่ยงกระดูกพรุนร่วมด้วย ควรตรวจให้ชัดเจน เพื่อไม่ให้พลาดภาวะกระดูกสันหลังทรุด
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกระดูกสันหลังทรุด
กระดูกสันหลังทรุดปวดมากไหม?
ในหลายกรณี ภาวะกระดูกสันหลังทรุดทำให้เกิดอาการปวดหลังมาก โดยเฉพาะเวลาขยับตัว ลุก นั่ง ยืน หรือเดิน เพราะกระดูกสันหลังเป็นจุดรับน้ำหนักสำคัญของร่างกาย
กระดูกสันหลังทรุดเกิดจากอะไร?
สาเหตุที่พบบ่อยคือภาวะกระดูกพรุน โดยเฉพาะในผู้สูงอายุหรือผู้ที่กระดูกไม่แข็งแรง ทำให้กระดูกสันหลังเกิดการยุบหรือแตกหักได้ง่ายกว่าปกติ
ต้องล้มแรง ๆ เท่านั้นถึงจะกระดูกสันหลังทรุดหรือไม่?
ไม่เสมอไป ในผู้ที่มีกระดูกพรุนมาก กระดูกอาจยุบหรือหักได้จากแรงกระแทกเพียงเล็กน้อย หรือบางครั้งเกิดจากการขยับตัวในชีวิตประจำวัน
ตรวจมวลกระดูกช่วยอะไรได้บ้าง?
การตรวจมวลกระดูกช่วยประเมินความหนาแน่นของกระดูก และช่วยให้แพทย์พิจารณาความเสี่ยงต่อภาวะกระดูกพรุนหรือกระดูกหักในอนาคตได้ดีขึ้น
สรุป: ปวดหลังมากในผู้สูงอายุ อย่ามองข้ามกระดูกสันหลังทรุด
ภาวะกระดูกสันหลังทรุดเป็นหนึ่งในภาวะที่ทำให้เกิดอาการปวดหลังรุนแรง โดยเฉพาะในผู้ที่มีภาวะกระดูกพรุนหรือกระดูกไม่แข็งแรง
สิ่งสำคัญคือ อย่ารอให้เกิดกระดูกหักแล้วค่อยดูแล เพราะภาวะกระดูกพรุนมักไม่แสดงอาการชัดเจนในช่วงแรก การตรวจประเมินความแข็งแรงของกระดูกและการดูแลสุขภาพกระดูกตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงมีความสำคัญมาก
หากคุณหรือคนใกล้ตัวมีอาการปวดหลังมาก เคยล้มแล้วกระดูกหัก หรือไม่แน่ใจว่าผลตรวจมวลกระดูกของตนเองอยู่ในระดับใด ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินอย่างเหมาะสม
ด้วยความปรารถนาดี
นพ.เมธี ภัคเวช
